Afdrukken E-mailadres

zalvingziekenDe betekenis van de ziekenzalving

“Is iemand onder u ziek?  Laat hij/zij de voorgangers van de gemeente roepen; zij moeten een gebed over hem/haar uitspreken en hem/haar met olie zalven in de naam van de Heer. En het gelovige gebed zal de zieke redden en de Heer zal hem / haar oprichten.   En als hij/zij zonden heeft begaan,  zal het hem/haar vergeven worden.”  (Brief van Jakobus 5, 14-15)
“Zij (de apostelen) dreven veel duivels uit, zalfden veel zieken met olie en genazen hen.” (evangelie volgens Marcus 6, 13)

Beste parochianen,

Vanuit de werkgroep ziekenbezoek is mij gevraagd een artikel te schrijven over de betekenis van de ziekenzalving.  Doel is om ter voorbereiding op de jaarlijkse ziekenzalving in het najaar een bezinningsproces op gang te brengen over de vraag: wat betekent het sacrament van de ziekenzalving nu eigenlijk? En wat betekent dit sacrament voor mij persoonlijk?

Het tweede Vaticaanse Concilie (1959-1963) heeft de betekenis van de sacramenten meer bij de tijd gebracht en herijkt aan de Bijbelse bronnen.   De ouderen onder ons hebben vooral meegekregen: als iemand op sterven ligt, dan moet hij / zij het heilig Oliesel ofwel de laatste sacramenten ontvangen. Bij stervensgevaar werd een priester gebeld – soms bij nacht en ontij -, die met haastige spoed naar de stervende moest komen om het heilig Oliesel toe te dienen.

Sinds het 2e Vaticaanse Concilie zijn er nieuwe accenten gelegd, en nogmaals:  na nieuwe bezinning op de Bijbelse bronnen. Het begrip “laatste sacramenten” of “heilige Oliesel” werd bijgesteld: het betreffende sacrament wordt nu zieken-zalving genoemd. Vooral het bovenstaande fragment uit de brief van de apostel Jakobus is richting-gevend. Let wel, Jakobus schrijft: “is iemand onder u ziek?” Hij schrijft niet:  “is iemand onder u stervende?”

Elk jaar wijdt de bisschop in de Goede Week – op de vooravond van Witte Donderdag – de zgn. heilige oliën: de oliën die gebruikt worden bij de doop, het vormsel en de ziekenzalving. Jezus wordt de “Christus”, de “Messias” genoemd:  respectievelijk Grieks en Hebreeuws voor “Gezalfde”.    Wij allen zijn “christenen”, gedoopt en gezalfd met de heilige Geest in de naam van Jezus, die de Gezalfde bij uitstek wordt genoemd.

In het evangelie volgens Lukas (hoofdstuk 4, 18) lezen wij, hoe Jezus zich aan het begin van zijn publieke optreden presenteert in de synagoge van Nazareth:

“De Geest van de Heer is over mij gekomen, omdat Hij mij gezalfd heeft.  Hij heeft mij gezonden om aan armen goed nieuws (= evangelie) te brengen,  aan gevangenen vrijlating aan te kondigen, aan blinden nieuw zicht, aan bedrukten bevrijding / vergeving.”

Dit is een citaat uit de profeet Jesaja (hoofdstuk 61, 1-2) en heel cruciaal om te begrijpen, hoe Jezus zijn missie / zending zag.   In de Bijbelse traditie werden priesters, profeten en koningen altijd gezalfd met de kracht van Gods Geest. De sacramentele zalving in de katholieke traditie betekent daarom altijd bekrachtiging en bemoediging. Je wordt gezalfd, als je een belangrijke taak in de gemeenschap krijgt te vervullen.   Gezalfde mensen zijn geïnspireerde mensen, waar een kracht van uitgaat. We moeten die Geest-kracht alleen wél in onszelf toelaten!

Jezus zond zijn apostelen uit:  o.a. om duivels uit te drijven en zieken te zalven en te “genezen”. In de Griekse grondtekst staat hier het woord “therapeuein”. Van die zalving gaat een therapeutische en innerlijk weldadige werking uit.

Hoe vaak heb ik niet gezien, dat over een zieke na de zieken-zalving een weldadige rust komt, een gevoel van aanvaarding? De zieken-zalving kan ingeval van verschillende soorten ziekte worden toegediend:  fysiek of psychisch. In Brazilië wordt de ziekenzalving ook toegediend aan mensen met psychische problemen. In de kerk in de Schilderswijk in Den Haag heb ik meegemaakt, dat op de jaarlijkse Ziekenzondag in september bijna iedereen naar voren kwam om de ziekenzalving te ontvangen. Ook Antilliaanse moeders met kleine kinderen op hun arm kwamen naar voren; zij gebaarden dat ook hun kindje gezalfd moest worden! Dat bracht ons voorgangers soms in verlegenheid: komen we hier niet aan een grens? Het laat wel zien, hoe de ziekenzalving in verschillende culturen een verschillende inhoud heeft gekregen.

Wat ook opvalt, is dat Jakobus naast zalving en genezing ook spreekt over vergeving.   De apostelen kregen de opdracht om tevens “duivels uit te drijven”. Wie gezalfd wordt, wordt tegelijkertijd bevrijd van kwaad en negativiteit. Het kwaad in ons - waaronder de ballast van schuld, zonde en het gevoel tekort te hebben geschoten, terecht of onterecht – kan ervoor zorgen dat je innerlijk helemaal in de knoop komt te zitten. Ook dat kan een mens ziek maken.

Conclusie: We praten hier dus niet meer zozeer over de “laatste” sacramenten, maar over het sacrament van een nieuw begin, omdat we als gelovigen trachten te redeneren vanuit Pasen. Pasen gaat over opstanding, iemand tot nieuw leven brengen, en hoop bieden.
Ik hoop, dat bovenstaande overwegingen bij mogen dragen tot een goede voorbereiding op de gemeenschappelijke ziekenzalving op 27 september in verzorgingshuis Akkerleven in Schipluiden.

Heeft u vragen? Reacties zijn uiteraard welkom!

pastor Jan Eijken
Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

 

Laatst aangepast op woensdag 02 november 2011 10:23
 

Vieringen

dinsdag 23 april 09:30 uur
Maasland
Woord en Communieviering
dinsdag 23 april 09:30 uur
Den Hoorn
Viering
dinsdag 23 april 18:45 uur
Schipluiden
Rozenkransgebed
woensdag 24 april 09:30 uur
Schipluiden
Eucharistieviering
vrijdag 26 april 19:30 uur
Den Hoorn
Avondgebed
zaterdag 27 april 19:00 uur
Den Hoorn
Eucharistieviering
zondag 28 april 09:30 uur
Maasland
Woord en Communieviering
zondag 28 april 09:30 uur
Schipluiden
Eucharistieviering / Jubileumviering
zondag 28 april 11:00 uur
Den Hoorn
Woord- en communieviering
dinsdag 30 april 09:30 uur
Maasland
Eucharistieviering